صبحي الصالح ( مترجم : محمد مجتهد شبسترى )

97

مباحث في علوم القرآن ( پژوهشهائى درباره قرآن و وحى ) ( فارسى )

معيارهاى درست براى سنجش اشخاص و ارزش‌ها و همه چيز بود » : يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَ أُنْثى وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ ( الحجرات : 13 ) اى مردم ! ما شما را از يك جفت نر و ماده آفريديم و آنگاه شما را ملتها و قبيله‌ها گردانيديم تا از اين راه از هم باز شناخته شويد . بطور قطع گرامىترين شما در نزد خدا باتقواترين شما است . خداوند عليم و خبير است 29 . مثال ديگر مربوط به زندگى اجتماعى مسلمانان مىشود . اسلام خواهان اعتدال و توازن در زندگى اجتماعى مسلمانان بود و مىخواست كه آنها چه در عقايد و اخلاق و چه در عبادات و معاملات ، امت وسط باشند و از دنياگرائى افراطى مصون بمانند . براى اين منظور نيز در درجهء اول به تصحيح معيارها پرداخت و خواستار زنده كردن معيارهاى درست خود در اين زمينه گرديد . عده‌اى از اصحاب پيامبر تصميم گرفتند كه به نفس خود محروميت بچشانند ، از زن دورى گزينند ، گوشت و چربى نخورند ، جامه زبر و خشن بپوشند ، غذا جز به مقدار ضرورت نخورند و مانند رهبانان ، ترك ديار و وطن كنند . خداوند براى اينكه اين انحراف نابجا از نيازها و انگيزه‌هاى فطرى را تصحيح نمايد ، اين آيه را نازل فرمود : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُحَرِّمُوا طَيِّباتِ ما أَحَلَّ اللَّهُ لَكُمْ وَ لا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ وَ كُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلالًا طَيِّباً وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي أَنْتُمْ بِهِ مُؤْمِنُونَ ( المائده : 77 - 88 ) اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد چيزهاى پاكيزه را كه خداوند براى شما حلال كرده به خود حرام نكنيد و از حد تجاوز ننمائيد زيرا خداوند ، متجاوزان را دوست نميدارد . و از نعمتهاى حلال و پاكيزه‌اى كه خداوند به شما روزى داده بخوريد و از ( مخالفت ) خداوندى كه به او ايمان داريد بپرهيزيد » 30 . از شگفتيهاى اين تعبير قرآنى اين است كه در اين آيه ، انحراف اصحاب